Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία


Συμβουλευτική Και Ψυχοθεραπεία

Πρόκειται για δυο μορφές προσωπικής ανάπτυξης και υποστήριξης εξίσου βοηθητικές. Αν και η διαφοροποίησή τους είναι δυσδιάκριτη, υπάρχουν διαφορές και ομοιότητες ανάμεσα στην Συμβουλευτική και την Ψυχοθεραπεία. Παρόλα αυτά, και οι δυο μορφές βοηθούν στην αναζήτηση τρόπων επίλυσης προβλημάτων ή στρατηγικών αντιμετώπισης δυσκολιών. Η Συμβουλευτική δίνει έμφαση στην προσωπική ανάπτυξη, προώθηση ή αποκατάσταση της ψυχικής υγείας του ατόμου, μέσα από την διεργασία της υποκειμενικής του εμπειρίας. Αποτελεί μια επαγγελματική θεραπευτική σχέση που βασίζεται στην ενσυναίσθηση και την κατανόηση των προβλημάτων του Θεραπευόμενου, ώστε να βοηθηθεί μέσα από τεχνικές βασισμένες σε ψυχολογικές θεωρίες και θεραπείες για να βρει τη λύση στα προβλήματά του. Ο όρος Συμβουλευτική δεν παραπέμπει στην παροχή συμβουλών. Η διαφορά μεταξύ συμβουλευτικής και παροχής συμβουλών, έγκειται στο ότι στην δεύτερη περίπτωση, ο Θεραπευτής θα έλεγε στο άτομο που ζητά βοήθεια τι θα έπρεπε να κάνει, ενώ στην πρώτη, το διευκολύνει να αποφασίσει το ίδιο. Ενώ δεν αποκλείεται στην Συμβουλευτική η ενασχόληση με σοβαρά διαταραγμένα άτομα, η κύρια ενασχόλησή της αφορά τον μη κλινικό και υγιή κατά μέσο όρο πληθυσμό. Στην Συμβουλευτική, η εστίαση γίνεται περισσότερο σε καθημερινά ζητήματα, όπως εκπαιδευτικά επιτεύγματα, επαγγελματική επιτυχία και οικογενειακή επιτυχία. Η βοήθεια στην Συμβουλευτική έχει να κάνει με την επίτευξη στόχων, αναζήτηση κινήτρων και βοήθεια στην λήψη αποφάσεων για σημαντικά (ή και λιγότερο σημαντικά) ζητήματα στην ζωή, ώστε να φτάσει το άτομο στην αυτοπραγμάτωση. Αυτό γίνεται μέσα από την ανάπτυξη των ψυχικών του αποθεμάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται από την εκάστοτε ψυχολογική προσέγγιση του Θεραπευτή. Έτσι το άτομο καταφέρνει να ξεπεράσει τα εμπόδιά του και να πετύχει καλύτερη προσαρμογή.

Στην Ψυχοθεραπεία από την άλλη, δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στις σε βάθος αλλαγές της προσωπικότητας του Θεραπευόμενου, αναδομώντας γνωστικά, συμπεριφορικά και συναισθηματικά μοτίβα που συναντώνται σε πιο επίμονα προβλήματα και κυρίως ψυχικές Διαταραχές (π.χ. Ψυχαναγκαστική-Καταναγκαστική Διαταραχή, Διαταραχή Πανικού, Κατάθλιψη, Φοβίες κτλ.). Γίνεται εντατική ανασκόπηση της ζωής του ατόμου αναζητώντας την πηγή του προβλήματος. Στόχος είναι η αλλαγή του ατόμου σε βάθος και η μακροχρόνια διατήρηση αυτής της αλλαγής. Ένα παράδειγμα διαφοροποίησης μεταξύ Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας, θα μπορούσε να είναι ένα άτομο που παρουσιάζει εκρήξεις θυμού απέναντι στον σύντροφό του, με το να μην σχετίζεται λειτουργικά μαζί του, διότι για παράδειγμα, του λείπουν οι απαραίτητες δεξιότητες. Μάλλον θα βοηθούσε/αρκούσε η Συμβουλευτική. Από την άλλη, το ίδιο άτομο μπορεί να έχει εκρήξεις θυμού που να σχετίζονται με πιο σοβαρές ψυχικές παθήσεις, όπως για παράδειγμα η Μεταιχμιακή Διαταραχή Προσωπικότητας στην οποία η διαχείριση θυμού θα βοηθούσε σε ένα επίπεδο Συμβουλευτικής, αλλά επειδή το πρόβλημα θα ήταν πιο βαθύ δεν θα αρκούσαν απλά οι δεξιότητες διαχείρισης αλλά θα απαιτούνταν η σε βάθος Ψυχοθεραπεία, για να διατηρηθούν τα αποτελέσματα στον χρόνο και να προληφθεί μια υποτροπή (δηλαδή επανεμφάνιση της δυσλειτουργικής συσχέτισης στο συγκεκριμένο παράδειγμα). Οπότε μια διαφορά ακόμη ανάμεσα στην Συμβουλευτική και την Ψυχοθεραπεία, θα μπορούσε να είναι και η διάρκεια της θεραπείας. Σε κάθε περίπτωση, ο Θεραπευτής βοηθάει το Θεραπευόμενο άτομο μέσα από μια επαγγελματική θεραπευτική σχέση και σε ένα ασφαλές πλαίσιο συνεργασίας να αντιμετωπίσει τις ψυχολογικές του δυσκολίες, ώστε να φτάσει να χαίρεται τη ζωή.

Βιβλιογραφία

Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F., & Emery, G, (1979). Cognitive Therapy of Depression. Guilford Press: New York.
Beck, J. (2004). Eισαγωγή στη Γνωστική Θεραπεία, (Γ. Σίμος επιμ. έκδ.). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
McLeod, J. (2005). Εισαγωγή στη Συμβουλευτική. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Μαλικιώση-Λοΐζου, Μ. (1993). Συμβουλευτική ψυχολογία. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
 
Πώς να διαλέξω όμως ψυχολόγο;


Ψ: σύμβολο της επιστήμης της ψυχολογίας

Πώς να διαλέξω όμως ψυχολόγο;

Ο τίτλος ‘Ψυχολόγος’ στην Ελλάδα είναι προστατευμένος νομικά και μόνο επαγγελματίες ψυχικής υγείας που έχουν αποφοιτήσει από ελληνικό ή ξένο πανεπιστήμιο που έχουν άδεια ασκήσεως επαγγέλματος μπορούν να τον χρησιμοποιήσουν. Επειδή δυστυχώς ακόμη δεν υπάρχει ελληνική νομοθεσία που να κατοχυρώνει νομικά την ειδίκευση στα διάφορα είδη ψυχοθεραπείας, πολλοί επαγγελματίες μπορούν να δηλώνουν ‘Ψυχοθεραπευτές’ χωρίς να έχουν την απαραίτητη εκπαίδευση. Παρόλα αυτά υπάρχουν φορείς (συνήθως του εξωτερικού), που πιστοποιούν την επάρκεια κάποιου ψυχοθεραπευτή σε μια προσέγγιση (European Association for Behavioural and Cognitive Therapies, European Family Therapy Association κ.ά.). Η πιστοποιημένη εξειδίκευση σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση γίνεται συνήθως εφόσον κάποιος έχει ήδη ένα βασικό πανεπιστημιακό πτυχίο συναφών επαγγελμάτων ψυχικής υγείας (Ψυχολόγου, Ψυχιάτρου, Κοινωνικού Λειτουργού) και φέρει άδεια ασκήσεως επαγγέλματος. Η διάρκεια της εκπαίδευσης σε μια ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι συνήθως 3 έως 5 έτη, με την ανάλογη πρακτική άσκηση, υπό την εποπτεία ενός άλλου ειδικού ψυχικής υγείας που έχει εμπειρία και ασχολείται με την εκάστοτε Προσέγγιση (π.χ. Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία, Συστημική Ψυχοθεραπεία κ.ά.).

Αφού ο ενδιαφερόμενος διευκρινίσει (εάν θέλει) τα παραπάνω, το επόμενο πράγμα που είναι καλό να εξετάσει, είναι η εμπειρία του επαγγελματία ψυχικής υγείας. Δηλαδή, με τι πληθυσμούς, σε ποια πλαίσια, κέντρα, δημόσιους φορείς, έχει δουλέψει, τι τύπους ψυχολογικών υπηρεσιών παρέχει (π.χ. Ατομική, Ζεύγους, Ομαδική Ψυχοθεραπεία) και πόσα χρόνια εμπειρίας έχει. Το τελευταίο (η εμπειρία), καλό είναι να αξιολογείται και ποιοτικά. Δηλαδή, μπορεί κάποιος να έχει χρόνια εμπειρίας ασκώντας παράλληλα μια εποπτευόμενη εργασία σε τρεις τομείς (σε σχολεία, στο πανεπιστήμιο και στο γραφείο του), ενώ κάποιος άλλος να ασκεί το επάγγελμα σε ένα μόνο τομέα στα ίδια χρόνια. Επίσης, μπορεί κάποιος να ασκεί το επάγγελμα σε έναν τομέα και να βλέπει δέκα Θεραπευόμενους την ημέρα και κάποιος που το ασκεί σε δυο τομείς, να βλέπει τέσσερις Θεραπευόμενους την ημέρα. Καλό είναι η εμπειρία και η κατάρτισή του να σχετίζονται με τα θέματα που απασχολούν το Θεραπευόμενο άτομο και είναι επιθυμητό επίσης, να έχει κάνει και ο ίδιος ο Θεραπευτής προσωπική Ψυχοθεραπεία.

Τέλος, πολύ σημαντικό είναι να νοιώθει κάποιος πως μπορεί να επικοινωνήσει και να εμπιστευτεί τον Θεραπευτή του. Ενώ είναι φυσιολογικό να υπάρχει μια αναστολή συχνά σε θέματα που απασχολούν το Θεραπευόμενο άτομο, συνήθως αυτά αντιμετωπίζονται μέσα από την θεραπευτική σχέση. Καλό είναι να εξετάσει το Θεραπευόμενο άτομο, μαζί με τις πιθανές συστάσεις από φίλους ή/και άλλους επαγγελματίες υγείας, τα όσα βλέπει, ακούει και αισθάνεται, καθώς και κατά πόσο νοιώθει την ασφάλεια και την άνεση να συνεχίσει με τον Θεραπευτή που ξεκίνησε ή πρόκειται να ξεκινήσει τη συνεργασία μαζί του. Ορισμένα άτομα απευθύνονται από Θεραπευτή σε Θεραπευτή, χωρίς να δίνουν τον απαιτούμενο χρόνο για να δοκιμάσουν την επάρκεια της θεραπευτικής σχέσης. Παρόλα αυτά, κάποιος μπορεί για τους δικούς του λόγους να συνεχίζει να μην νοιώθει άνετα και να μην θέλει να συνεχίσει με τον ίδιο Θεραπευτή.

Τι είδη και μορφές Ψυχοθεραπείας υπάρχουν;


psychotherapy-fish

Τι είδη και μορφές Ψυχοθεραπείας υπάρχουν;

Υπάρχουν διαφορετικά είδη και μορφές Ψυχοθεραπείας ανάλογα με τον πληθυσμό (παιδιά, έφηβοι, ενήλικες) και τις ανάγκες μιας πληθυσμιακής ομάδας (π.χ. απεξάρτηση σε χρήστες ουσιών, κοινωνικές δεξιότητες σε παιδιά που βρίσκονται στο φάσμα του Αυτισμού, δεξιότητες/βελτίωση επικοινωνίας σε γονείς ή μεταξύ συντρόφων σε ζευγάρια). Σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, η Ψυχοθεραπεία μπορεί να γίνει σε ατομικό επίπεδο, σε επίπεδο ζεύγους, σε επίπεδο οικογένειας και σε επίπεδο ομάδας (για περισσότερα σχετικά με τις παρεχόμενες υπηρεσίες πλοηγηθείτε στο μενού 'Υπηρεσίες'). Η Ψυχοθεραπεία βασίζεται στο θεωρητικό υπόβαθρο και την επιστημολογία που υιοθετεί ο κάθε Θεραπευτής. Είναι δηλαδή ανάλογη, της εκπαίδευσης του εκάστοτε Θεραπευτή σε ένα Ψυχοθεραπευτικό μοντέλο (π.χ. Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία, Συστημική Θεραπεία, Προσωποκεντρική Θεραπεία) ή και το συγκερασμό κάποιων μοντέλων (π.χ. EMDR Ψυχοτραυματοθεραπεία, EFT Θεραπεία Ζεύγους, Θεραπεία Σχημάτων) που μέσα από ένα συνθετικό αντιληπτικό πεδίο χρησιμοποιεί συγκεκριμένες τεχνικές παρέμβασης για την κάλυψη των αιτημάτων του Θεραπευόμενου-ων (για περισσότερα σχετικά με κάποια μοντέλα που χρησιμοποιώ για συγκεκριμένα ψυχοθεραπευτικά αιτήματα δείτε εδώ.

Ατομική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία: Η θεραπευτική διαδικασία

φωτογραφία του θεραπευτή στο γραφείο

Ατομική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία: Η θεραπευτική διαδικασία

Η Ατομική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία βασίζεται κυρίως στην Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία (ΓΣΘ) (για περισσότερα σε σχέση με τη ΓΣΘ δείτε παρακάτω) και συχνά ενσωματώνει και πρακτικές από άλλα ψυχοθεραπευτικά μοντέλα, που συνάδουν με την εκπαίδευση του Ψυχολόγου (για περισσότερα, δείτε τις παρεχόμενες υπηρεσίες στο μενού 'Υπηρεσίες' και το βιογραφικό μου εδώ). Η συνεργασία ξεκινάει κλείνοντας απλά ένα ραντεβού. Ο ενδιαφερόμενος (ή το άτομο που έχει την γονική μέριμνα στις περιπτώσεις των παιδιών) καλεί ή στέλνει μήνυμα μέσω της φόρμας επικοινωνίας της ιστοσελίδας για να κλείσει ένα ραντεβού, εφόσον βρεθεί ένα που να τον εξυπηρετεί, και ορίζεται η πρώτη συνάντηση.

Στην πρώτη συνάντηση, γίνεται μια πρώτη επαφή και το άτομο με την βοήθεια του Θεραπευτή αφηγείται τι το οδήγησε στο να τον αναζητήσει. Η συνεργασία επικεντρώνεται στην περιγραφή και αρχική αναγνώριση του αιτήματος που έχει το άτομο, με άλλα λόγια τι κινητοποιεί το άτομο ή τους γονείς του (στην περίπτωση των παιδιών/εφήβων), την συγκεκριμένη περίοδο, για την αναζήτηση βοήθειας. Συνήθως γίνεται αναφορά στο πως ξεκίνησε το πρόβλημα που είχε το Θεραπευόμενο άτομο και πως εξελίχθηκε μέχρι τη στιγμή που έφτασε στο γραφείο του. Εάν το κρίνει ο Θεραπευτής, μπορεί να προτείνει την χορήγηση κάποιου ψυχομετρικού εργαλείου (ψυχολογικού τεστ) για τη διαμόρφωση της κλινικής εικόνας του Θεραπευόμενου. Επίσης γίνεται συζήτηση γύρω από το θεραπευτικό συμβόλαιο, δηλαδή τις αμοιβαίες δεσμεύσεις Θεραπευτή-Θεραπευόμενου. Ενώ είναι απαραίτητο, το θεραπευτικό συμβόλαιο και η συνεργατική φύση της Ψυχοθεραπείας, δεν αποκλείει την διακοπή της θεραπείας και το Θεραπευόμενο άτομο είναι ελεύθερο να σταματήσει όποτε το επιθυμεί. Οι δεσμεύσεις αφορούν τις ημέρες και ώρες που θα βρίσκονται ο Θεραπευτής και Θεραπευόμενος, το κόστος και την πολιτική ακυρώσεων των συνεδριών, τη διασφάλιση εχεμύθειας/απορρήτου σε σχέση με τα προσωπικά δεδομένα και πως αυτά χρησιμοποιούνται στη θεραπεία για την κατάλληλη προσέγγιση των προβλημάτων του Θεραπευόμενου (για περισσότερα πάνω στα θέματα προσωπικών δεδομένων δείτε εδώ. Επίσης, ο Θεραπευτής ενημερώνει το άτομο για τον τρόπο δουλειάς του και τις πρακτικές που χρησιμοποιεί, με βάση την αντίστοιχη ψυχοθεραπευτική του εκπαίδευση/εξειδίκευση, καθώς και για τους τρόπους επικοινωνίας και τους πιθανούς περιορισμούς και οφέλη του κάθε τρόπου (ειδικά όταν πρόκειται για άτομα που βρίσκονται σε απομακρυσμένες περιοχές ή άλλες χώρες και η συνεδρία γίνεται μέσω διαδικτύου. Για περισσότερα σχετικά με τις συνεδρίες μέσω διαδικτύου δείτε εδώ). Είναι σημαντικό να αποσαφηνίζεται από την αρχή το πεδίο επαγγελματικής επάρκειας του θεραπευτή και οι πιθανοί τρόποι αντιμετώπισης κρίσιμων καταστάσεων. Ορισμένες φορές, με βάση τη συνεργασία του ατόμου που ζητά βοήθεια και του Θεραπευτή, χρειάζεται παραπομπή και συνεργασία με άλλους επαγγελματίες υγείας (λ.χ. Ψυχίατρο, Παιδοψυχίατρο, Λογοθεραπευτή, Διαιτολόγο, Καρδιολόγο, Ενδοκρινολόγο) για την πληρέστερη κάλυψη των αναγκών του Θεραπευόμενου. Τέλος, συζητιούνται οι προσδοκίες του Θεραπευόμενου από τη θεραπεία και τίθενται οι θεραπευτικοί στόχοι.

Οι επόμενες συνεδρίες σχετίζονται με το γενικότερο ιστορικό του Θεραπευόμενου, με άλλα λόγια, την πορεία ζωής του και τα σημαντικά γεγονότα ζωής. Σε αυτήν τη φάση, με τη βοήθεια του Θεραπευτή, το άτομο καλείται σταδιακά να μιλήσει για τις εμπειρίες ζωής του, που αφορούν την παιδική του ηλικία, την οικογένειά του, την εκπαίδευση, το επάγγελμα, τις κοινωνικές του σχέσεις και ότι κρίνεται σημαντικό για την ανάδειξη πετυχημένων στρατηγικών αντιμετώπισης των δυσλειτουργιών του. Επίσης, γίνεται αποσαφήνιση των όποιων θεμάτων (αν υπάρχουν) σχετικά με τους θεραπευτικούς στόχους. Αυτή η διαδικασία έχει ως στόχο την κατανόηση και συνειδητοποίηση των επιλογών του ατόμου που ζητά βοήθεια και οδηγεί σε μια αρχική ερμηνεία των δυσκολιών και των δυνατοτήτων του. Η ερμηνεία βοηθάει επίσης σε μια διατύπωση υποθέσεων σχετικά με τα αιτία και την διατήρηση των προβλημάτων του Θεραπευόμενου. Με βάση την ερμηνεία που μπορεί να συζητιέται σταδιακά ώστε να διευρύνεται η αντίληψη του Θεραπευόμενου, γίνεται ο θεραπευτικός σχεδιασμός και το θεραπευτικό πλάνο, που είναι απαραίτητα για να επιτευχθούν οι θεραπευτικοί στόχοι.

Η φύση της θεραπείας είναι συνεργατική, με την έννοια ότι γίνεται από κοινού ο καθορισμός των στόχων και του θεραπευτικού πλάνου. Με βάση την εμπειρία μας, βοηθά σημαντικά η δέσμευση του ατόμου στην ψυχοθεραπευτική διαδικασία που γενικεύεται πέρα από τη συνεδρία, στην καθημερινότητά του: το άτομο που ζητά βοήθεια αρχίζει και παρατηρεί με μεγαλύτερη συνειδητότητα τη διάθεσή του, τις σκέψεις και τους τρόπους που αντιδρά ή συμπεριφέρεται. Παράλληλα, δοκιμάζει μικρές αλλαγές που υποστηρίζονται από τον θεραπευτή και συμφωνούνται από κοινού. Στο σύνολό της η εξάσκηση των παραπάνω και εκτός συνεδρίας, τα 'κατ' οίκον έργα' (Homework) όπως αποκαλούνται, έχουν δείξει μέσα από έρευνες να βοηθούν σημαντικά στην επίτευξη του επιθυμητού θεραπευτικού αποτελέσματος. Για την επίτευξη του θεραπευτικού αποτελέσματος, προτείνεται κάποιες φορές οι συναντήσεις να λάβουν χώρα σε πραγματικές (in vivo) συνθήκες, μαζί με τον Θεραπευτή (π.χ. εφόσον έχει προηγηθεί η ανάλογη προετοιμασία, σε ένα άτομο που έχει Aγοραφοβία μπορεί να προγραμματιστούν κάποιες συναντήσεις εκτός γραφείου). Αυτό γίνεται βέβαια κατόπιν συζήτησης με το Θεραπευόμενο άτομο και αν θεωρηθεί πως βοηθάει στην επίτευξη των θεραπευτικών του στόχων και αιτημάτων.

Κατά τη διάρκεια της θεραπείας το άτομο με τον Θεραπευτή αξιολογούν την πορεία της θεραπείας σε σχέση με τους θεραπευτικούς στόχους. Ο Θεραπευτής μέσα από την Μαιευτική Μέθοδο του Σωκράτη καθοδηγεί το Θεραπευόμενο άτομο να ανακαλύψει (ή καλύτερα να αποκαλύψει μιας και σύμφωνα με τη Μέθοδο υπάρχουν ήδη μέσα στο άτομο), τα απαραίτητα ψυχικά του αποθέματα ώστε να ανταποκριθεί στα τρέχοντα ζητήματά του. Με έναν εμπειρικό τρόπο, το άτομο παροτρύνεται να βρεθεί αντιμέτωπο με καταστάσεις που του επιτρέπουν να εξετάσει τις σκέψεις και πεποιθήσεις του, να τις επαναξιολογήσει και να οδηγηθεί σε νέα συμπεράσματα/συμπεριφορές και πεποιθήσεις, οι οποίες με τη σειρά τους μπορούν να επανεξεταστούν μέσα από την ακολουθία νέων συμπεριφορών, να επαναξιολογηθούν οι νέες απορρέουσες πεποιθήσεις κ.ο.κ.. Αυτή η δυναμική διαδικασία επιτρέπει τη γνωστική αναδόμηση και οδηγεί στη θεραπευτική αλλαγή, μέσα από τη ρύθμιση των συναισθηματικών, συμπεριφορικών και σωματικών αντιδράσεων του Θεραπευόμενου.

Η θεραπεία ολοκληρώνεται μετά από συζήτηση με τον Θεραπευτή και όταν το Θεραπευόμενο άτομο νοιώθει ότι οι θεραπευτικοί στόχοι επιτεύχθηκαν. Εφόσον έχουν επιτευχθεί οι στόχοι, συνήθως οι συναντήσεις γίνονται σε πιο αραιά διαστήματα. Γίνεται πρόληψη στην εμφάνιση μελλοντικών ψυχολογικών δυσκολιών με σκοπό το Θεραπευόμενο άτομο να γίνει ο Θεραπευτής τους εαυτού του. Ο στόχος είναι να αποκατασταθεί η όποια δυσλειτουργία του Θεραπευόμενου σε γνωστικό, συναισθηματικό, συμπεριφορικό και σωματικό επίπεδο και να φτάσει να χαίρεται ξανά τη ζωή.

Βιβλιογραφία
Beck, J.(2004). Eισαγωγή στη Γνωστική Θεραπεία, (Γ. Σίμος επιμ. έκδ.). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
McLeod, J.(2005). Εισαγωγή στη Συμβουλευτική. Αθήνα: Μεταίχμιο.
Persons, J.B.(1989). Cognitive therapy in practice: A case formulation approach. New York: Norton.
Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

cognitive behavioural therapy made from toy cubes with letters

Γνωστική Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Η Γνωστική Θεραπεία αναπτύχθηκε από τον A. Ellis και τον A.T. Beck τη δεκαετία του 50’ και 60’. Ως θεραπεία, θεωρείται δομημένη, βραχεία, προσανατολισμένη στο παρόν και τα τρέχοντα προβλήματα των Θεραπευόμενων. Το Γνωστικό μοντέλο έχει ενσωματώσει αρχές του Συμπεριφορισμού που βοηθούν και έχει τις ρίζες του στις θεωρίες και τις εμπειρικές έρευνες των Watson, Thorndike, Skinner και Pavlov. Ο Συμπεριφορισμός βασίζεται στην ιδέα πως τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας μέσω ενίσχυσης ή/και απόσβεσής της, πράγμα που έχει επίδραση και στον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας, τον τρόπο που αντιδρά το σώμα μας και το πώς νοιώθουμε. Η κύρια εστίαση του Συμπεριφορισμού είναι στην τροποποίηση της συμπεριφοράς (και δευτερογενώς και στον τρόπο σκέψης/αντίληψης). Η Γνωστική Θεραπεία εστιάζει στις δυσπροσαρμοστικές πεποιθήσεις και τις διαστρεβλωμένες σκέψεις, οι οποίες μέσα από συστηματική παρακολούθηση και έρευνες, δείχνουν να είναι κοινές σε όλα σχεδόν τα ψυχολογικά προβλήματα. Η Γνωστική Θεραπεία μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα μεγάλο εύρος Θεραπευόμενων ανεξάρτητα από το κοινωνικό-οικονομικό και μορφωτικό τους επίπεδο και έχει προσαρμοστεί ανάλογα για όλες τις ηλικιακές ομάδες (παιδιά, εφήβους, ενήλικες). Σήμερα, οι δυο αυτές προσεγγίσεις έχουν συνδυαστεί και αποτελούν μια ολοκληρωμένη και εμπεριστατωμένη μέθοδο Ψυχοθεραεπίας, την Γνωστική Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ). Η ΓΣΘ δίνει έμφαση στον τρόπο που κάποιος νοηματοδοτεί ή ερμηνεύει τα πράγματα γύρω από μια κατάσταση, καθώς και στις μαθημένες αντιδράσεις του σε αυτήν που οδηγούν σε δυσλειτουργία. Ενώ δίνεται βαρύτητα στις αντιδράσεις παρά στην κατάσταση, λαμβάνεται υπόψιν και πόσο ψυχοπιεστική είναι η κατάσταση. Ενώ η ΓΣΘ εστιάζει στο παρόν, συνήθως η αναζήτηση των πυρηνικών πεποιθήσεων του Θεραπευόμενου έρχεται από την παιδική ηλικία, μαζί με τον τρόπο που οργανώθηκε το σύστημα αξιών, κανόνων και παραδοχών του. Έτσι συχνά γίνεται μια αναδρομή στο παρελθόν με σκοπό πάντα την λειτουργικότητα του ατόμου στο παρόν. Η ΓΣΘ απαιτεί μια σταθερή θεραπευτική σχέση, που από την πλευρά του Θεραπευτή χρειάζεται να έχει, ζεστασιά, συναισθηματική κατανόηση, φροντίδα και ενδιαφέρον και να υπάρχει και η κατάλληλη επιστημονική επάρκεια. Ο Θεραπευτής αρχικά βοηθάει στην διερεύνηση των θεμάτων του Θεραπευόμενου. Αυτό γίνεται μέσα από τις δεξιότητες συμβουλευτικής και τις ψυχοθεραπευτικές τεχνικές που εφαρμόζει ο Θεραπευτής, με σκοπό την καθοδηγούμενη ανακάλυψη των στοιχείων που συντηρούν τη δυσλειτουργία του ατόμου και παρεμποδίζουν την ομαλή του προσαρμογή στις συνθήκες της ζωής. Το Θεραπευόμενο άτομο μαθαίνει σταδιακά να αναγνωρίζει την αλληλεπίδραση των 4 ’Σ’ (Σώμα, Σκέψη, Συναίσθημα, Συμπεριφορά), ώστε να αποκτήσει αυτοέλεγχο. Η Σωκρατική Μαιευτική Μέθοδος που χρησιμοποιεί ο Θεραπευτής στην ΓΣΘ βοηθά το Θεραπευόμενο άτομο να επανεξετάσει μέσα από ένα πιο λογικό πρίσμα, τον τρόπο που κάποιος νοηματοδοτεί ή ερμηνεύει τα πράγματα/καταστάσεις, με αποτέλεσμα να επέλθει η συναισθηματική ανακούφιση, η τροποποίηση της συμπεριφοράς (όπου κρίνεται απαραίτητο) και η αναστολή των σωματικών του ενοχλήσεων. Από την πλευρά του Θεραπευόμενου έμφαση δίνεται στη συνεργατικότητά του, κυρίως όσον αφορά τα 'κατ οίκον έργα’ (που μεταξύ άλλων μπορεί να είναι ένα κλινικό ημερολόγιο ή μια συμπεριφορική άσκηση). Η ΓΣΘ είναι εστιασμένη στους θεραπευτικούς στόχους που έχουν συναποφασιστεί μεταξύ Θεραπευτή-Θεραπευόμενου και αφότου επιτευχθούν, η θεραπεία κλείνει με την πρόληψη πιθανών υποτροπών, για την ενίσχυση του θεραπευτικού αποτελέσματος μέσα στο χρόνο. Σκοπός είναι να μπορεί το Θεραπευόμενο άτομο να ρυθμίζει τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει σε ένα βιοψυχοκοινωνικό επίπεδο και να γίνει Θεραπευτής του εαυτού του, ώστε να χαίρεται την ζωή. Η ΓΣΘ θεωρείται ως η προσέγγιση με την πιο εντατική επιστημονική έρευνα και έχει υψηλή αποτελεσματικότητα στις Διαταραχές Διάθεσης (π.χ. Κατάθλιψη) και τις Αγχώδεις Διαταραχές (π.χ. Διαταραχή Πανικού).

Βιβλιογραφία
Beck, J. (2004). Eισαγωγή στη Γνωστική Θεραπεία, (Γ. Σίμος επιμ. έκδ.). Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.
Westbrook, D., Kennerly, H. & Kirk, J. (2012). Εισαγωγή στη γνωσιακή – συμπεριφοριστική θεραπεία: Τεχνικές και Εφαρμογές. Α. Καλαντζή – Αζίζι & Γ. Ευθυμίου (επιμ.). Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο.
Κατσίκης, Δ. (2017). Λογικοθυμική Συμπεριφορική Θεραπεία: Τα ξεχωριστά χαρακτηριστικά της πρώτης και θεμελιώδους γνωστικής συμπεριφορικής θεραπείας. Αθήνα: Αρμός.
Σίμος, Γ. (επιμ.) (2010). Γνωστική - Συμπεριφορική Θεραπεία. Ένας οδηγός στην Κλινική Πράξη. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη.

Τι είναι το απόρρητο και τι γίνεται με τα προσωπικά μου δεδομένα, κατά την έναρξη και μετά την λήξη της Ψυχοθεραπείας μου;

Τι είναι το απόρρητο και τι γίνεται με τα προσωπικά μου δεδομένα, κατά την έναρξη και μετά την λήξη της Ψυχοθεραπείας μου;

Η πρακτική εξάσκησης του επαγγέλματος διέπεται από τον Κώδικα Δεοντολογίας και του Μετα-Κώδικα Ηθικής των Ψυχολόγων. Ο Ψυχολόγος Φοίβος Χαριτόπουλος έχει δεχτεί πιστοποίηση που τον δεσμεύει να λειτουργεί σε Ευρωπαϊκό επίπεδο με αυτούς τους Κώδικες. Η πιστοποίηση αυτή είναι σύμφωνη με τα αυστηρά κριτήρια πρακτικής EuroPsy, που είναι (μεταξύ άλλων) φορέας διασφάλισης της ποιότητας παροχής ψυχολογικών υπηρεσιών. Επίσης είναι μέλος διάφορων Συλλόγων που ενισχύουν τη δέσμευσή του απέναντι στη δεοντολογική και ηθική πρακτική του. Η άσκηση του επαγγέλματος σχετικά με την Διαδικτυακή Ψυχοθεραπεία και οι διαδικασίες που ακολουθούνται, συμφωνούν με τα Standards της Διεθνούς Κοινότητας της Online Ψυχικής Υγείας (International Society for Mental Health Online) και την Ελληνική Νομοθεσία.

Δικαιώματα στα προσωπικά δεδομένα και τρόπος που χρησιμοποιούνται



Οι Θεραπευόμενοι έχουν δικαίωμα να μάθουν τα δικαιώματά τους για τα φυσικά (χειρόγραφα) και ηλεκτρονικά προσωπικά δεδομένα που κρατούνται από τον Ψυχολόγο. Για περισσότερα σχετικά με την άσκηση των δικαιωμάτων κάποιου στα προσωπικά του δεδομένα, δείτε την Πολιτική Απορρήτου. Το Θεραπευόμενο άτομο μπορεί να ζητήσει να μην αποκαλυφθούν πληροφορίες σε κοντινό άτομο που το φροντίζει (π.χ. ότι είχε παλιότερα κάνει Ψυχοθεραπεία). Παρόλα, αυτά επαφίεται στην κρίση του Θεραπευτή αν δεχτεί αυτό το αίτημα, σε περίπτωση που πιστεύει πως δεν ωφελεί το Θεραπευόμενο άτομο. Σε έκτακτες καταστάσεις μόνο, μπορεί να χρειαστεί να ενημερωθούν κοντινά πρόσωπα του Θεραπευόμενου, που φροντίζουν την υγεία του ή καλύπτουν οικονομικά τη θεραπεία του (εφόσον έχουν ταυτοποιηθεί σε περίπτωση που το άτομο είναι ανήλικο). Άρση του απορρήτου υπάρχει επίσης, όταν διακυβεύεται η ασφάλεια τρίτων από το Θεραπευόμενο άτομο ή αυτού από τρίτους. Ακόμη, τα προσωπικά δεδομένα κάποιου μπορούν να αποκαλυφθούν μόνο εάν παρέμβουν οι Κυβερνητικές, Δικαστικές ή οι Αστυνομικές Αρχές και μπορεί να ζητηθεί αντίγραφο οποιασδήποτε γραπτής αναφοράς. Ο Ψυχολόγος είναι υποχρεωμένος να παρέχει πληροφορίες από το ιστορικό του Θεραπευόμενου, μόνο εάν υπάρχει δικαστική εντολή ή νομική υποχρέωση.

Ο Θεραπευτής μπορεί να μοιραστεί κατόπιν αιτήματος ή ανάγκης του Θεραπευόμενου κάποια στοιχεία που έχει για την κλινική εικόνα του Θεραπευόμενου σε κάποιον άλλον επαγγελματία υγείας (στα πλαίσια του απορρήτου). Εάν για κάποιους λόγους το Θεραπευόμενο άτομο πιστεύει πως κάποια από τα προσωπικά του δεδομένα διέρρευσαν, πέρα από τους προαναφερθέντες λόγους, καλό είναι να ενημερώσει τον Θεραπευτή για να κινηθούν περαιτέρω προς την επίλυση του προβλήματος. Το διάστημα διαρροής θα πρέπει να αφορά διάστημα 6 μηνών από το συμβάν. Η διασφάλιση των προσωπικών δεδομένων διέπεται από κωδικοποίηση, ώστε να αναγνωρίζονται μόνο από τον Ψυχολόγο (Φοίβο Χαριτόπουλο) και να μην δύναται τρίτο άτομο να ταυτοποιήσει τα στοιχεία των Θεραπευόμενων. Σε περιπτώσεις στατιστικής ανάλυσης ανωνυμοποιούνται πρώτα και διατηρούνται έτσι, χωρίς να μπορεί να υπάρξει ταυτοποίησή τους με τα φυσικά πρόσωπα.

Τα προσωπικά δεδομένα κάποιου αποθηκεύονται μετά το πέρας της επιχειρηματικής σχέσης, τηρούνται για 10 χρόνια ανάλογα με τη μορφή τους και μετά καταστρέφονται ή διαγράφονται οριστικά. Τα ερμάρια και ο χώρος πληρούν τους κανόνες ασφαλείας και ο χώρος βιντεοσκοπείται επί 24ώρου βάσεως για λόγους ασφαλείας από κάμερα καταγραφής, της οποίας το υλικό αποθηκεύεται σε προσωπικό υπολογιστή, διαγράφεται και ανανεώνεται σε εβδομαδιαία βάση. Σε επίπεδο καταγραφής και για εκπαιδευτικούς σκοπούς, μπορεί να ζητηθεί να μαγνητοσκοπηθεί ή να ηχογραφηθεί κάποια συνεδρία. Αυτό μπορεί να γίνει μόνο με ενυπόγραφη άδεια και αφού προσδιοριστεί ρητά πως θα χρησιμοποιηθεί το υλικό. Το ίδιο ισχύει και αν το Θεραπευόμενο άτομο θελήσει να μαγνητοσκοπήσει ή να ηχογραφήσει μια συνεδρία του. Η αυθαίρετη μαγνητοσκόπηση ή ηχογράφηση είναι ποινικό αδίκημα. Τηρείται πιστά η κρυπτογράφηση των προσωπικών δεδομένων κάποιου, όταν τα δεδομένα είναι σε ηλεκτρονική μορφή και αποθηκεύονται σε υπολογιστή που πληροί τους βασικούς κανόνες ασφαλείας. Τα δεδομένα είναι επίσης αποθηκευμένα πέρα από τον υπολογιστή και σε portable software που συμμορφώνεται στους κανόνες ασφαλείας του Γενικού Κανονισμού Προσωπικών Δεδομένων (GDPR). Σε περίπτωση τεχνικών προβλημάτων τα αρχεία κρατούνται σε εξωτερικό σκληρό δίσκο εκτός της έδρας της επιχείρησης σε ασφαλές σημείο.

Για περισσότερα σε σχέση με την πολιτική προστασίας των προσωπικών δεδομένων, δείτε την Πολιτική Απορρήτου.




Βιβλιογραφία και πηγές

Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων. Κώδικας Δεοντολογίας. Ανακτήθηκε 20 Μαρτίου 2019 από εδώ
Σύλλογος Ελλήνων Ψυχολόγων. Μετα-Κώδικας Ηθικής – EFPA. Ανακτήθηκε 11 Ιανουαρίου 2019 από εδώ
BACP (2010). Ethics for Counselling and Psychotherapy and Guidance on Good Practice in Counselling and Psychotherapy. Lutterworth: British Association for Counselling and Psychotherapy.

Επικοινωνήστε με τον ψυχολόγο για μια πρώτη συνεδρία γνωριμίας

error: Content is protected !!